หน้าหนังสือทั้งหมด

ประเภทของบุคคลที่ฟังธรรม
57
ประเภทของบุคคลที่ฟังธรรม
ที่มีผลต่อการฟังธรรมไว้ดังนี้ คือ 1) อุคฆฏิตัญญูบุคคล คือ บุคคลที่ตรัสรู้ธรรม ขณะที่ท่านยกหัวข้อขึ้นแสดงธรรม หมายถึง บุคคล ที่เพียงแค่ยกหัวข้อธรรมขึ้นแสดง โดยที่ยังไม่ได้ทำการอธิบายในรายละเอียด ก็สามา
การฟังธรรมแบ่งออกเป็น 4 ประเภท ได้แก่ อุคฆฏิตัญญูบุคคล ซึ่งสามารถเข้าใจธรรมได้จากการยกหัวข้อเพียงเล็กน้อย เช่น ตัวอย่างพระพาหิยเถระที่บรรลุธรรมได้ทันทีจากพระดำรัสสั้น ๆ, วิปจิตัญญูบุคคล ต้องการการอธิบ
การสั่งสมนิสัยในการฟังธรรม
58
การสั่งสมนิสัยในการฟังธรรม
4.2.4 การสั่งสมนิสัยในปัจจุบัน การสั่งสมนิสัยในปัจจุบันนั้นก็เป็นอีกประการหนึ่งที่จะทำให้ผู้ฟังนั้นบรรลุธรรมหรือไม่ พระพุทธเจ้า ได้ตรัสถึงบุคคลเมื่อฟังธรรมแล้ว ควรที่จะเข้าถึงธรรม” ไว้ดังนี้ คือ 1. บุ
การสั่งสมนิสัยในการฟังธรรมมีความสำคัญในการเข้าถึงธรรมตามคำสอนของพระพุทธเจ้า ผู้ฟังควรมีลักษณะไม่ลบหลู่และมีความยินดีในการฟัง รวมถึงมีศรัทธาและปัญญาเพื่อเข้าใจธรรมอย่างแท้จริง โดยแบ่งออกเป็นระดับการรับ
หลักการและจุดมุ่งหมายของกัมมัฏฐาน
19
หลักการและจุดมุ่งหมายของกัมมัฏฐาน
มีการวางจุดมุ่งหมายไว้อย่างชัดเจนก็จะประสบผลสำเร็จได้ง่าย เหมือนกับการล่องเรือที่มีเข็มทิศและ แผนที่จะทำให้รู้สถานที่ที่กำลังจะไป ถึงแม้จะเป็นการเดินทางไกลก็จะถึงจุดหมายได้ เมื่อกล่าวถึงจุดมุ่งหมาย ขอ
บทความนี้สำรวจหลักการพื้นฐานและจุดมุ่งหมายของกัมมัฏฐาน โดยชี้ให้เห็นถึงการทำให้จิตสงบจากกิเลส เช่นเดียวกับการวางเป้าหมายที่ชัดเจนในการเดินทาง อีกทั้งยังกล่าวถึงการหลุดพ้นจากทุกข์ที่เกิดขึ้นในชีวิตตามค
การตรึกตรองและปัญญาในพระพุทธศาสนา
25
การตรึกตรองและปัญญาในพระพุทธศาสนา
อีกอย่างหนึ่ง เธอตรึกตาม ตรองตาม เพ่งตามธรรม ตามที่ได้ฟัง ตามที่ได้ เรียน มาด้วยใจ เธอเป็นผู้รู้อรรถและเป็นผู้รู้ธรรมในธรรมนั้น โดยประการที่ภิกษุ ตรึกตาม ตรองตาม เพ่งตามธรรมตามที่ได้ฟัง ตามที่ได้เรียน
ในบทนี้กล่าวถึงการตรึกตรองและปัญญาในพระพุทธศาสนา โดยเน้นว่าเมื่อปริยัติธรรมได้รับการเรียนรู้และตรึกตรองจากใจ จะนำไปสู่ความปราโมทย์และปีติ การมีสมาธิและความสุข เมื่อพระภิกษุทั้งหลายร่วมมือกันอย่างปรองด
การเจริญสมาธิโดยใช้สติเป็นตัวนำ
27
การเจริญสมาธิโดยใช้สติเป็นตัวนำ
อิทธิบาทเป็นสิ่งที่ต้องใช้พร้อมๆ กันเพื่อทำให้สมาธิเกิดขึ้น แต่สมาธิทั้ง 4 ประเภท ที่แบ่งตาม อิทธิบาทนี้ ก็เพื่อจำแนกให้เห็นความเด่นของธรรมแต่ละข้อ 1.5.3. การเจริญสมาธิโดยใช้สติเป็นตัวนำ ในที่นี้มีพระ
เนื้อหาเกี่ยวกับอิทธิบาทที่จำเป็นสำหรับการเจริญสมาธิ มีการอธิบายถึงการใช้สติเป็นตัวนำในการปฏิบัติ โดยยกตัวอย่างหลักปฏิบัติจากสติปัฏฐานสูตร ซึ่งเน้นการกำหนดลมหายใจเข้า-ออก และการสังเกตสภาวะของกายในแต่ล
การพิจารณาจิตตามธรรมวินัย
31
การพิจารณาจิตตามธรรมวินัย
“ภิกษุในธรรมวินัยนี้ จิตมีราคะ ก็รู้ชัดว่า จิตมีราคะ หรือจิตปราศจากราคะ ก็รู้ชัดว่า จิตปราศจากราคะ จิตมีโทสะ ก็รู้ชัดว่าจิตมีโทสะหรือจิตปราศจากโทสะ ก็รู้ชัดว่า จิตปราศจากโทสะ หรือจิตมีโมหะ ก็รู้ชัดว่า
ในธรรมวินัยนี้ ภิกษุจำเป็นต้องรู้ชัดเกี่ยวกับสถานะของจิต ไม่ว่าจะเป็นราคะ โทสะ และโมหะ หรือสภาพอื่นๆ ผ่านการพิจารณาความจริงในจิตของตนเอง การรู้ชัดในนิวรณ์ 5 ประการ เช่น กามฉันทะ พยาบาท หรือวิจิกิจฉา ท
การเจริญสมาธิและวิปัสสนาในพระพุทธศาสนา
50
การเจริญสมาธิและวิปัสสนาในพระพุทธศาสนา
ไม่ยึดติดในสิ่งทั้งหลาย จึงเกิดการปล่อยวางอารมณ์ภายนอกที่ยึดติด และจิตจึงค่อยสงบนิ่ง ตั้งมั่น และ เกิดเป็นสมาธิ การพิจารณาอย่างนั้นท่านยังไม่เรียกว่า วิปัสสนา แต่อาจเรียกได้ว่า วิปัสสนึก ดังในพระ ธรรม
การเจริญวิปัสสนาเริ่มจากการปล่อยวางอารมณ์ที่ยึดติด เมื่อจิตสงบย่อมทำให้เกิดสมาธิและวิปัสสนาอย่างแจ่มแจ้ง ผู้ฝึกสมาธิต้องมีปัญญาและการพิจารณาตามคำสอนที่ศึกษา หากไม่มีสมาธิย่อมไม่สามารถบรรลุวิปัสสนาได้
ความสำคัญของกัลยาณมิตรในทางพุทธศาสนา
82
ความสำคัญของกัลยาณมิตรในทางพุทธศาสนา
“ความเป็นผู้มีมิตรดีมีสหายดีมีจิตน้อมไปในคนที่ดี เป็นคุณกึ่งหนึ่งแห่งพรหมจรรย์” พระพุทธองค์ตรัสว่า “ความเป็นผู้มีมิตรดี มีสหายดี มีจิตน้อมไปในคนที่ดี เป็นทั้งหมดของพรหมจรรย์” มีตัวอย่างการได้กัลยาณมิต
พระพุทธองค์สอนถึงความสำคัญของการมีมิตรดีหรือกัลยาณมิตรในการปฏิบัติธรรม โดยยกตัวอย่างการสนทนาของพระเมฆิยะ ซึ่งได้รับความอนุญาตจากพระพุทธเจ้าให้ไปเจริญสมาธิ แต่ประสบปัญหาความคิดฟุ้งซ่านกลับมา พระองค์จึง
การฝึกสมาธิด้วยกสิณในพระพุทธศาสนา
16
การฝึกสมาธิด้วยกสิณในพระพุทธศาสนา
พระองค์แล้ว เรายังพบอีกว่า การฝึกสมาธิด้วยการใช้กสิณยังเป็นวิธีการปฏิบัติสมาธิที่มี ปรากฏนอกพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะที่ใช้ในหมู่ฤาษีชีไพร ตลอดจนนักบวชกลุ่มต่าง ๆ มี หลักฐานในพระไตรปิฎกที่อ้างอิงถึงในอังค
การฝึกสมาธิด้วยการใช้กสิณยังมีปรากฏในคัมภีร์พุทธศาสนา โดยเฉพาะการพูดคุยระหว่างอุบาสิกากับพระกัจจานะเถระซึ่งชี้ให้เห็นว่าการบรรลุฌานนั้นต้องการความเข้าใจที่ถูกต้อง และการปลดเปลื้องความสุขที่ไม่สมบูรณ์
อนุสติ 6: แนวทางการปฏิบัติเพื่อเข้าถึงพระธรรมกาย
38
อนุสติ 6: แนวทางการปฏิบัติเพื่อเข้าถึงพระธรรมกาย
บทที่ 2 อนุสติ 6 อนุสติเป็นอารมณ์กัมมัฏฐานที่ปรากฏในวิสุทธิมรรค มีความสำคัญและเป็นกัมมัฏ ฐานที่มีวิธีการและอานิสงส์แตกต่างกันในบทเรียนนี้จะได้ให้นักศึกษาได้ศึกษาอนุสติกัมมัฏฐาน 6 ข้อแรก ซึ่งจะเป็นแนวท
บทนี้เสนออนุสติ 6 ประการที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงให้เห็นถึงความสำคัญในการปฏิบัติธรรม โดยอนุสติกัมมัฏฐานทั้ง 6 คือ การระลึกถึงพระพุทธเจ้า พระธรรม พระสงฆ์ ศีล การบริจาค และเทวดา ซึ่งเป็นแนวทางในการเ
ความหมายของชีวิตและการตาย
85
ความหมายของชีวิตและการตาย
กาล ชื่อว่าไม่มีนิมิต เพราะไม่มีกำหนดอย่างนี้ว่า จะต้องตายในเวลานี้เท่านั้น ไม่ตาย ในเวลาอื่น ด้วยว่าสัตว์ทั้งหลายย่อมตายในตอนเช้าก็มีในตอนเที่ยงเป็นต้นตอนใดตอนหนึ่งก็มี สถานที่ทอดร่าง ชื่อว่าไม่มีนิม
บทความนี้นำเสนอแนวคิดเกี่ยวกับความตายว่าไม่มีนิมิตแน่นอน สัตว์ทั้งหลายสามารถตายได้ในสถานที่และเวลาที่แตกต่างกัน รวมถึงข้อคิดเกี่ยวกับอายุขัยที่สั้น และความสำคัญในการทำกุศลเพื่อเตรียมพร้อมสำหรับชีวิตหล
อานาปานสติ และ อุปสมานุสติ
136
อานาปานสติ และ อุปสมานุสติ
บทที่ 5 อานาปานสติ และ อุปสมานุสติ นักศึกษาได้ศึกษาถึงอนุสติ 8 ประการในบทเรียนก่อนมาแล้ว ในบทเรียนนี้จะได้ศึกษา ถึงอนุสติอีก 2 ประการที่เหลือที่มีความสำคัญเช่นเดียวกับอนุสติที่ผ่านมา คือ อานาปานสติ แล
บทที่ 5 นี้นำเสนอเกี่ยวกับอานาปานสติและอุปสมานุสติ ซึ่งเป็นอนุสติสำคัญที่ควรศึกษา โดยอานาปานสติ เป็นกัมมัฏฐานในอนุสติ 10 ที่พระพุทธองค์ทรงแนะนำ พร้อมอธิบายถึงความสำคัญในด้านการเข้าถึงสติปัฏฐาน 4 และโพ
อสุภกัมมัฏฐาน: การเจริญรู้จักความไม่เที่ยงในร่างกาย
26
อสุภกัมมัฏฐาน: การเจริญรู้จักความไม่เที่ยงในร่างกาย
ช่วยกันเผา ส่วนที่เหลือพากันเข้าบ้าน ยสะแทงและพลิกศพนั้นให้ไหม้อยู่ ก็ได้อสุภสัญญา เขา ได้แสดงแก่อีก 4 คนด้วยว่า ผู้เจริญจงเห็นของไม่สะอาด น่าเกลียดนี่ อีก 4 คนนั้นก็ได้อสุภสัญญา ในศพนั้น เขาทั้ง 5 พา
การเจริญอสุภกัมมัฏฐาน เป็นแนวทางที่ช่วยให้เรามองเห็นความไม่เที่ยงในร่างกายและพัฒนาจิตใจอย่างมีสติ หนึ่งในผลสำเร็จคือการบรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์ มีอานิสงส์ที่ทำให้เห็นความไม่เที่ยงและความตายที่มีอยู่ในท
ข้าศึกของมุทิตาและอุเบกขา
37
ข้าศึกของมุทิตาและอุเบกขา
3. ข้าศึกของมุทิตา โสมนัส ความดีใจ,ความสุขใจ ความปลาบปลื้มที่อาศัยกามคุณ เป็นข้าศึกใกล้ของมุทิตา เพราะมีส่วนเข้ากันได้โดยมองแต่ส่วนได้เหมือนกัน โสมนัสอาศัยกามคุณมีในมัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์ ว่า บุคคล
เนื้อหาในบทนี้ชี้ให้เห็นถึงข้าศึกของมุทิตา ได้แก่ โสมนัสและอรติ โดยมีการอธิบายถึงโสมนัสที่เกิดขึ้นจากความหมายทัศน์ที่เกิดจากกามคุณ ในทางกลับกัน อรติก็ถูกกล่าวถึงในแง่ของความไม่ยินดี ควบคู่กับอุเบกขาที
โทษของความโกรธและอานิสงส์ของขันติ
40
โทษของความโกรธและอานิสงส์ของขันติ
1. พิจารณาโทษของความโกรธและอานิสงส์ของขันติ การเจริญเมตตา ผู้ปฏิบัติต้องทำใจให้ประกอบด้วยเมตตาปรารถนาดีต่อสรรพสัตว์ ทั้งหลาย ต้องนึกถึงโทษของความโกรธและความขัดเคืองใจ และประโยชน์ของความอดทนว่า เมื่อ เ
เนื้อหาเน้นถึงโทษของความโกรธที่มีผลเสียต่อจิตใจและการกระทำ รวมถึงความสำคัญของขันติในการพัฒนาจิตใจที่ดี ผู้ปฏิบัติเจริญเมตตาต้องระลึกถึงโทษของความโกรธและคุณธรรมของขันติ ซึ่งช่วยให้จิตใจสงบและมีสติในการ
วิธีแผ่เมตตาให้บุคคลผู้เป็นศัตรู
45
วิธีแผ่เมตตาให้บุคคลผู้เป็นศัตรู
6. วิธีแผ่เมตตาให้บุคคลผู้เป็นศัตรู เมื่อเราน้อมจิตเข้าไปยังผู้ที่เป็นศัตรู ปฏิฆะความแค้นเคืองย่อมเกิดขึ้นเพราะหวนนึกถึง ความผิดที่เขาทำแก่เรา วิธีแก้คือต้องหมั่นแผ่เมตตาบ่อยๆ ในบุคคลดังกล่าวข้างต้นตา
การแผ่เมตตาให้กับผู้เป็นศัตรูเป็นวิธีการที่ช่วยบรรเทาความโกรธและความแค้นเคือง โดยเริ่มจากการน้อมจิตไปยังบุคคลนั้นและแผ่เมตตาอย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้ยังมีวิธีการบรรเทาความโกรธ โดยการระลึกถึงโทษของความโ
บทที่ 3 อรูปกัมมัฏฐาน
99
บทที่ 3 อรูปกัมมัฏฐาน
บทที่ 3 อรูปกัมมัฏฐาน ผลของการปฏิบัติสมถกัมมัฏฐานนอกเหนือจากจะทำให้บรรลุรูปฌานแล้ว อรูปฌานเป็น ผลขั้นต่อมาที่เกิดจากการสมถกัมมัฏฐาน การเข้าถึงอรูปฌานได้ ในคัมภีร์วิสุทธิมรรคกล่าวถึง วิธีการปฏิบัติที่เ
บทนี้กล่าวถึงอรูปกัมมัฏฐานซึ่งเป็นการเจริญสมาธิขั้นสูงหลังจากบรรลุฌาน 4 โดยอ้างอิงจากคัมภีร์วิสุทธิมรรคที่มีรายละเอียดเกี่ยวกับการเข้าถึงอรูปฌาน และการปฏิบัติที่เกิดขึ้นในทางพระพุทธศาสนา การฝึกสมาธิใน
อาหารเรปฏิกูลสัญญาและอานิสงส์
116
อาหารเรปฏิกูลสัญญาและอานิสงส์
ผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด” อาหาเรปฏิกูลสัญญาเป็นกัมมัฏฐานที่มีความละเอียดลึกซึ้งเป็นอารมณ์ที่ต้องใช้ปัญญา ในการพิจารณา ดังนั้น กัมมัฏฐานจึงเหมาะสำหรับคนที่เป็นพุทธิจริต รู้จั
อาหารเรปฏิกูลสัญญาเป็นกัมมัฏฐานที่มีความละเอียดลึกซึ้ง ที่ต้องใช้ปัญญาในการพิจารณา โดยพระพุทธเจ้าทรงสอนว่าอาหารมี 4 ประเภท ได้แก่ กวฬิงการาหาร, ผัสสาหาร, มโนสัญเจตนาหาร, และวิญญาณาหาร ซึ่งแต่ละประเภทม
กรรมและเจตนาในการกระทำ
58
กรรมและเจตนาในการกระทำ
กรรมหรือการกระทำ จึงต้องมีพื้นฐานจากเรื่องของเจตนา เจตนา หมายถึง สภาพความนึกคิดที่มีความจงใจเป็นสิ่งประกอบสำคัญคือ ต้องคิดไว้ ก่อนล่วงหน้าแล้วจึงกระทำ เจตนาจึงจัดเป็นแก่นสำคัญที่สุดของการกระทำ เป็นตัว
เนื้อหานี้กล่าวถึงความหมายของกรรมซึ่งขึ้นอยู่กับเจตนา โดยเจตนาหมายถึงความคิดที่มีจงใจในการกระทำ การกระทำที่ไม่มีเจตนาไม่อาจเรียกว่าการกระทำได้ โดยกรรมสามารถแบ่งออกเป็นสองฝ่ายคือ กุศลกรรมซึ่งเป็นการกระ
ความเข้าใจเกี่ยวกับกรรม: มโนสุจริตและอกุศลกรรม
59
ความเข้าใจเกี่ยวกับกรรม: มโนสุจริตและอกุศลกรรม
3. มโนสุจริต หมายถึง การกระทำดีทางใจ มี 3 ประการคือ 1) อนภิชฌา ไม่คิด เพ่งเล็งอยากได้สิ่งของของผู้อื่น 2) อัพยาบาท ไม่คิดปองร้ายเบียดเบียนผู้อื่น 3) สัมมาทิฏฐิ คิดถูกเห็นถูก 2. ฝ่ายอกุศลกรรม หมายถึง ก
เนื้อหาเกี่ยวกับมโนสุจริตซึ่งมี 3 ประการ ได้แก่ อนภิชฌา, อัพยาบาท, และสัมมาทิฏฐิ รวมถึงแนวคิดเกี่ยวกับอกุศลกรรมที่เกิดจากโลภะ โทสะ โมหะ การกระทำของบุคคลที่ทำในลักษณะนี้มักนำมาซึ่งความทุกข์และโทษ นอกจา